California Stanford Üniversitesi’nden fizikçi Francis Everitt, deneyle ilgili olarak, “Gezegenimizin balın içinde, güneşin çevresinde ekseni etrafında döndüğünü hayal edin, etrafındaki bal aşınacaktır. Uzay ve zamanda da aynı şey olmakta” dedi.

Everitt, Einstein’in 1905′te yayınladığı ünlü teorinin iki kilit aksiyomunu ölçmek için Nisan 2004′te fırlatılan bir uydudaki ultra-hassas dört jiroskobu kullanarak yapılan “Gravity Probe B” adı verilen deneyi yönetti.

Bu aksiyomlardan ilki jeodetik denilen etki ya da çekimsel güç uygulayan bir cismin çevresindeki uzay ve zamanın bükülmesi, deformasyona uğraması, ikincisi de böyle bir cismin kendi etrafında dönerken etkilediği uzay ve zamanın miktarı.

Uydu da Dünya çevresinde kutup yörüngesindeyken tek bir yıldız, IM Pegasi yönünde işaretlendi. Eğer yerin çekimi uzay ve zamanı etkilemesiydi, uydudaki dört jiroskop da aynı yönü işaret ediyor olacaktı. Ancak yerçekimi tarafından çekilen bu jiroskoplar, Einstein’ın görelilik teorisini teyit ederek, ölçülebilir değişiklik bulunduğunu saptadılar.

Francis Everitt, deneyin Einstein’ın teorisinin evrenle ilgili en önemli iki aksiyomunu doğruladığını belirtti. Araştırmanın sonuçları, Amerikan bilim dergisi Physical Review Letters dergisinde yayınlandı.

Gündönümünün bir ay tutulması ile aynı güne denk gelmesinin 456 yıldır ilk kez olacağı belirtildi.

Kanada Kraliyet Astronomi Topluluğu’ndan Gary Boyle tam ay tutulmasının, hava şartlarının uygun olması halinde Kanada’dan görülebileceğini söyledi. Ottawa Carleton Üniversitesi Astronomi uzmanlarından Prof. Robert Dick ise, gece bile olsa ay tutulmasının göze zarar vermeyecek dürbün ya da teleskoplarla izlenmesini salık verdi.

NASA’dan yapılan açıklamada ise, “kayıtlarımıza göre en son 1554 yılında gerçekleşen bu tarihi çakışma, 456 yıl sonra tekrar cereyan edecek. Tam tutulma sırasında Ay, bakır kırmızısı rengini alacak” denildi. 21 Aralık Salı günü Kanada saatiyle sabaha karşı 01.33′de başlayacak olan tam ay tutulması 02.41′de sona erecek.

AA

Java programı ile çalışan ve ESA/NASA Helioviewer Projesi’nin bir parçası olan JHelioviewer, keşfetmek isteyen herkese Güneş’in son 15 yılda çekilen tüm görüntülerini ücretsiz izleme imkanı sunuyor.

Bu dev kütüphaneye, NASA’nın uzay programı SOHO’dan bir milyondan fazla görüntünün yanı sıra yine NASA’nın kısa süre önce hizmete giren Solar Dynamic Observatory (SDO) gözlem aracından her gün yeni görüntüler ekleniyor.

JHelioviewer programı “http://jhelioviewer.org/” adresinden indirilebilir.

NASA’nın yılın başında uzaya gönderdiği yeni Güneş uydusu SDO hava tahmincilerine de büyük kolaylık sağlayacak.

Güneş’in çalkantılı yüzeyini ve şiddetli içini daha iyi anlamaya olanak sağlayacak yeni uydu, Güneş’in her 12 saniyede bir görüntüsünü Dünya’ya geçiyor.

Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Güneş’in yüzeyinde 6 Aralık’ta gerçekleşen devasa patlamayı görüntüledi. NASA’ya bağlı Solar Dynamics Observatory (Güneş Dinamikleri Gözlemevi)’nin yakaladığı görüntü, alevden dev bir yılana benzetiliyor.

Patlama nedeniyle açığa çıkan alevin 700 bin kilometre boyunca uzandığı, bunun da Dünya ve Ay arasındaki mesafenin yaklaşık iki katı olduğu açıklandı.

Güneş’in güneydoğu bölümünde ‘kırbaç’ misali uzanan alev, yıldızın 5 bin 500 derece sıcaklıktaki yüzeyinden yükselen yoğun, manyetik gazlardan oluşuyor. Soğuk durumdaki plazma, sıcak ve iyonize gazlardan meydana gelen taç kısmına doğru ilerliyor ve bazen birkaç ay boyunca asılı kalan bu devasa kavisleri meydana getiriyor. Ancak bilim adamları, son patlama nedeniyle açığa çıkan alevin uzun süre asılı kalmayacağını bildirdi.

DAHA ÖNCE 600 BİN KİLOMETRELİK ALEV GÖRÜLMÜŞTÜ

Bu patlamaların Dünya’ya doğru yolladığı iki tip elektrik yüklü parçacık dalgası nedeniyle kutuplardaki ışıklar meydana geliyor. Son patlamanın da aynı etkiye yol açıp açmayacağı bilinmiyor.

Güneş, uzun süren sessizliğinin ardından 11 yıllık döngüsünün ortalarına doğru yeniden aktif konuma geçmişti. Bundan önceki en büyük patlama 16 Kasım’da gerçekleşmiş, yaklaşık 600 bin kilometre uzunluğunda bir alev tespit edilmişti.
Güneş patlamasının videosu için tıklayınız.
CİHAN

NASA’nın bu ücretsiz hizmetinden faydalanmak için “faceinspace.nasa.gov” adresine girmek, fotoğraf ile ismi yüklemek ve bu hatırayı uzaya son iki mekik seferinden hangisinin götüreceğini seçmek yeterli.

Bu hizmetten faydalananlar, fırlatılışından sonra isim ve fotoğraflarını uzaya taşıyan mekiği, sanal ortamda, Twitter ve Facebook gibi paylaşım sitelerinden de takip edebilecekler.

Uzay seferinin sonunda mekiğin yere inmesinin ardından ismini ve fotoğrafını uzaya gönderenler, bu siteye tekrar girerek, sefer komutanı tarafından imzalanan “Uçuş Sertifikalarını” da yazıcıdan alabilecekler.

Mekiklerin, 30 yıla yakın hizmet verdikten sonra emekliye ayrılmalarından önce Discovery’nin eylül ortasında Endeavour’ın da kasım sonunda yapacağı son iki sefer kaldı.

NASA’nın bu hizmeti, uzaya büyük ya da küçük çeşitli eşyalar götürme geleneğine dayanıyor.

Öğrencilerin imzaları, Beatles plakları, “Toy Story” animasyon filminin karakteri Buzz’ın oyuncak bebeği, bilim kurgu dizisi Uzay yolu’nun yaratıcısı Gene Roddenberry’nin külleri gibi birçok şey daha önce uzaya götürülmüştü.

Mart 2009′da da bir yarasa, Discovery’nin yakıt tankına tüneyerek maceraya atılmış ancak fırlatmadan sonra NASA kontrol merkezinin ekranlarından kaybolmuştu.

AA

12-13 Nisan tarihlerinde gerçekleşen patlamada çekilen görüntüleri birleştirilerek video haline dödüştürüldü.

Videoda alev topu haline gelen Güneş’in yüzeyindeki patlama net şekilde görüntülendi.

NASA yeni görüntülerin bugüne kadar elde ettikleri görüntülerden “çok daha etkileyici” olduğunu açıkladı.

NASA’da görevli bilim adamları, Cassini’nin G halkasında yaklaşık 600 gün süren incelemeleri sırasında kaydettiği ve Dünya’ya geçtiği görüntüleri analiz ederek, kendisine ait halka kemeri bulunan çapı 600 metre civarındaki mini uyduyu keşfetti.

Bu uyducuğun G halkasının ana kaynağı olabileceğini düşünen bilim adamları, Cassini’nin tespitinden önce G halkasının bilinen bir uyduya sahip olmayan tek halka olduğunu, bunun da zaten garip olduğunu belirtti.

Astronomlar, bu mini uydunun keşfinin, G halkasını şimdi kendileri için daha anlamlı kıldığını kaydetti.

Satürn’ün halkaları keşif sırasına göre isimlendiriliyor. Cassini, Satürn’de daha önce mini uydusu bulunan 2 halka daha tespit etmişti.

Buluş, Uluslararası Astronomi Birliği dergisinde de yayımlandı.

AA

Projelerine “Jüpiter” adını veren muhalif bilim adamlarının bu parlak buluşu da Ares gibi Marshall Uzay Uçuş Merkezi ve diğer NASA kurumları çalışanlarının ürünü.
 
Ares projesinde çalışanların boş zamanlarında kendi isimlerini zikretmeden geliştirdikleri bu sisteme emekli mühendis ve başka uzay tutkunları da destek veriyor.

Rakip projeye destek veren mühendislerden Ross Tierney, NASA’daki bir kısım mühendis ve yüklenici şirketin Ares sisteminin planlarının gözden geçirilmesini istediğini, ancak unvanlarının tenzil edilmesi, başka yere sürülme ya da işten kovulma korkusuyla konuşmadığını belirterek, Jüpiter projesine NASA’nın en önde gelen mühendislerinden, yöneticilerine kadar 57 gönüllünün katıldığını kaydetti. 
 
NASA’nın Ares projesindeyse binlerce hükümet ve yüklenici şirket çalışanı bulunuyor.

NASA’nın Marshall Uzay Uçuş Merkezindeki Ares projesinin başkanı Steve Cook ise, bazı mühendislerin bir yeraltı roket programına katılması olasılığını göz ardı etmediğini belirterek, “Ama insanların boş zamanlarında yaptıkları beni ilgilendirmez” dedi.

Jüpiter projesini bildiğini ve önemsemediğini söyleyen Cook, NASA’nın geçen güz roket sistemiyle ilgili planları resmen incelediğini ve bunun şüpheli rakamlara dayanan güvenilmez bir proje olduğu kararını verdiğini kaydetti.

“Bu proje hayata geçirilemez, çalışmayacağı için vazgeçildi” diyen Cook, ayrıca Ares 1 roketinin bir yıldan kısa bir zaman içinde ilk test uçuşunu yapacağını bildirdi.

NASA, 2010′da uzay mekiklerini emekliye ayırmaya hazırlanırken, bu tartışma Amerikan uzay ajansı yönetimindeki görüş ayrılıklarını da ortaya koyuyor. 2015′e kadar Ares 1 ve buna eşlik edecek ağır yük roketi Ares 5 ile yörünge uçuşlarını başlatmayı planlayan NASA yetkilileri, 2020′ye kadar da Ay’a yeniden astronot göndermeyi hedefliyor.

Bu sisteme göre, özünde modifiye edilmiş bir mekik fırlatma roketi bulunan Ares 1′deki bir kapsülle yörüngeye taşınacak astronotlar, burada ayrı bir Ares 5 roketiyle taşınacak Ay aracına bindikten sonra Ay’a doğru yola koyulacak.

Ay seyahati için aynı biçimde iki ayrı roket fırlatılmasını öngören muhalif Jüpiter projesi ise, iki roketin de uzay aracının dış yakıt tankına bağlanmasını öngörüyor. Bu projenin bazı tasarım unsurları, 1980′lerin ve 1990′ların başında üzerinde çalışılan ve hiç kullanılmayan roket sistemlerine benziyor.

Projeyi savunanlar, bunun daha basit ve daha güçlü bir sistem olduğunu, ayrıca NASA’ya 20 yıl içinde geliştirme aşamasında 19 milyar dolar ve işletim sırasında da 16 milyar dolar tasarruf sağlayacağını söylüyor.

NASA, geçen yıl hükümetin sorusu üzerine Ay’a yeniden gitme planının 20 yılda 230 milyar dolar olacağının tahmin edildiğini bildirmişti. NASA, Ares için şimdiden 7 milyar dolar harcadı.