Cenevre’deki Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nden (CERN) yapılan açıklamada, evrende atomları oluşturanların (elektronlar, protonlar, nötronlar) her birinden bir milyar kat fazla olan nötrinoların, madde ile etkileşime pek az giren ancak içinden geçip gidebilen temel parçacıklar olduğu ve tespit edilmesinin çok zor olduğu belirtildi.

İtalya’nın başkenti Roma yakınlarındaki Gran Sasso Laboratuvarı’nda gözlenen hayalet parçacık, Nobel ödüllü Amerikalı bilim adamı Ray Davies’in Güneş’ten Dünya’ya gelmeyi başaran nötrinoların modellerde hesaplanandan çok daha az olduğunu keşfetmesinden bu yana, yolda bu nötrinolara ne olduğunu merak eden fizikçilerin büyük ilgisini çekiyor.

Şimdiye kadar ilk kez yapılan gözlem için CERN’ün parçacık hızlandırıcıları, üç yılı aşkın süredir muon tipinde milyarlarca kez milyarlarca nötrino üretti.

Bu arada, CERN, İsviçre’nin Cenevre kentindeki dünyanın en güçlü parçacık hızlandırıcısı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın (BHÇ), dev makinayı bir süredir etkileyen genel elektrik kesintisinin ardından bugün normale döndüğünü bildirdi.
veteknoloji.com

Yüzyılın en büyük deneyi olarak kabul edilen ve Büyük Patlama ortamının oluşturulacağı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda, madde ile antimadde arasındaki etkileşimin doğasını gün ışığına çıkarması umulan deneyde, ilk alt zerrecik tespit edildi. Avrupa Nükleer Araştırma Merkezinin (CERN) Cenevre kentinde İsviçre ile Fransa sınırının altında bulunan dev atom çarpıştırıcısındaki deneyde parçacığa bilim adamları “güzellik” ya da “alt zerrecik” adını veriyor. CERN’den fizikçi Christine Sutton, deneyde en çok ölçümünü yapmak istedikleri “parçacık dilek listesinin” başında yer alan bu “güzellik zerreciğini” tespit etmelerinin , maddi ile antimadde arasındaki etkileşim veya yeni parçacıklar keşfetme yolunda önemli bir adım olduğunu söyledi.

Bunun üretim yolunda ilk adım olduğunu söyleyen İngiliz araştırmacı, “Bildiğiniz ve sevdiğiniz parçacıkları keşfedebilmek deneyin nasıl yürüdüğünü göstermesi açısında önemli” diye konuştu. Alt zerrecikler ilk kez 1977′de keşfedilmişti.

“Güzellik zerreciği” ya da “alt zerreciğin” tipinin “B ” olduğunu belirten bilim adamları, bu parçacığı bulmak için 10 milyon kez yapılan proton çarpışmalarında toplanan verilerin değerlendirildiğini kaydettiler. CERN’deki Atlas deneyinde “W parçacığı” adı verilen ilk atom altı parçacıkların da ölçümü yapıldı. İlk W parçacıklarının 1 Nisanda tespit edildiği belirtildi. B alt zerrecikleri gibi W parçacıkları da fiziğin standart modelinin bir bölümü olarak önceden biliniyordu. Araştırmacılar, temel parçacıklar arasındaki etkileşimleri açıklamaya çalışıyorlar. W parçacıkları ilk kez CERN’de Carlo Rubbia ve Simon van der Meer adlı fizikçiler tarafından gözlenmişti .

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda yaklaşık iki hafta önce 10 milyon kez atom altı parçacık çarpışması yapılmıştı. 27 kilometrelik oval tünelde hızlandırılarak, bugüne kadarki rekor düzeyde, 7 TeV enerjiyle, ışık hızına yakın bir hızla yol alırken çarpıştırılan parçacıkların parçalanma anlarının kayda alınmasında da aşama kaydedilmişti. Önceki deneylerde çarpışma anları saniyede 50 milyon kez görüntülenirken, deneyin bu aşamasında bu sayı, saniyede 100 milyon keze yükseltilmişti. Deneyin 2013 yılında 14 TeV enerjiyle yapılması öngörülüyor.

Cenevre’deki Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN), yerin 100 metre altındaki 27 kilometrelik oval tünelde iki proton huzmesi 3,5 Tera elektron volt (3,5 trilyon elektron volt- TeV) enerjiyle, ışık hızına (saniyede 300 bin kilometre) çok yakın bir hızla çarpıştırıldı.

İsviçre-Fransa sınırındaki CERN’in kontrol odasındaki bilim adamları, ilk çarpışmaları alkışlarla karşıladı.

Açığa çıkan enerji, bugüne kadar Avrupa ve ABD’deki çarpıştırıcılarda kaydedilen en yüksek enerji düzeyi oldu.

CERN sözcüsü, bilim adamı Paola Catapano, “Bu yeni bir çağın başlangıcıdır” dedi.

Bilim adamları, “büyük patlama” deneyinde, evrenin doğasını kavramaya yarayacak yeni parçacıklar görmeyi umuyor.

Çarpışmada, temel element parçacıkları, atom çekirdeklerini oluşturmak için birleşmeye başlamadan önce meydana gelen “büyük patlama” anındaki koşulların oluşturulması öngörülüyordu.

Bilimsel keşifler için beklemek gerekecek

Avrupa Nükleer Araştırma Teşkilatı (CERN) Genel Direktörü Rolf-Dieter Heuer, deneyden ancak aylar sonra bilimsel keşiflerin yapılabileceğini söyledi.

Bilgisayarların, çarpışmalar sonucu ortaya çıkan muazzam miktardaki veriyi çözümlemek zorunda kalacak olmalarını gecikmenin nedenleri arasında sayan Heuer, araştırmacıların, 2010 yılının sonunda bilim adamlarının evrenin yüzde 26′sını oluşturduğuna inandıkları karanlık madde hakkında keşifler yapacaklarını ümit ettiklerini belirtti.

Bilim adamları, uzak galaksilerdeki ışık bükülmesi ve olduğu varsayılan kayıp kütleyi açıklamak amacıyla kuramsallaştırılan karanlık maddenin, galaksilerin daha hızlı dönmesini sağladığına inanıyor.

Ancak yüzde 4′ü görünebilir maddeden oluşan evrenin geriye kalan yüzde 70′lik kısmını oluşturan “karanlık enerji” adı verilen farklı bir oluşumun ise uzay ve zaman arasında eşit olarak dağılmış boşlukla ilişkili olduğu düşünülüyor.

Karanlık enerjinin evrenin genişlemesini hızlandırdığına inandıklarını ifade eden bilim adamları, CERN çarpıştırıcısıyla yapılacak deneyin uzay ve zamandaki gizli boyutlara da ışık tutacağı, bu alanda da yeni keşifler yapılmasına imkan sağlayabileceği görüşünü dile getiriyor.

Ne amaçlanıyor?

Proton huzmelerinin çarpıştırılacağı deneyde, “Büyük Patlama” ile ortaya çıkan evrendeki madde yapısının daha iyi anlaşılması amaçlanıyor.

Parçacıkların çarpıştırılması sonucundaki parçalanmayla ortaya çıkacak alt parçacıkların neler olduğu belirlenmeye çalışılacak, teorik düzeyde açıklaması yapılmış olan parçacıkların veya önerme düzeyindeki mikro güçlerin varlığı tespit edilmeye çalışılacak.

Proton huzmeleri, Cenevre’de, İsviçre-Fransa sınırında bulunan, 27 kilometrelik oval tünelde her iki yöne doğru harekete geçirilerek hızlandırılacak ve çarpıştırılacak.

Bu proton parçacıkları, karşı yönlerden birbirlerine doğru 3,5 Tera elektron volt (3,5 trilyon elektron volt- TeV) enerjiyle çarpıştırılacaklar. Protonlar birbirlerine çarptıklarında, ışık hızına yakın bir hıza ulaşmış olacaklar.

Bu enerji, bugüne kadar Avrupa ve ABD’deki çarpıştırıcılarda kaydedilen en yüksek enerji düzeyi olacak. Çarpışmanın şiddetinin artırılmasıyla, çarpışma sonucundaki parçalanmalarla ortaya çıkan, daha önce gözlemlenememiş yeni alt parçacıkların gözlemlenmesi bekleniyor.

“Yeni bir keşif dönemini açıyoruz”

Bu da, evrenin ortaya çıktığı “Büyük Patlama- Big Bang” anının bir küçük modelinin yapılması anlamına geliyor. CERN Genel Müdürü Rolf-Dieter Heuer, yaptığı açıklamada, “Yeni Fiziğin kapılarını, insanlık tarihindeki yeni bir keşifler dönemini açıyoruz” dedi.

Parçacıklar birbirlerine çarptığında her bir çarpışmanın yarattığı mini patlamalar, dünyanın dört bir yanındaki binlerce bilimci tarafından zaman içerisinde incelenerek analiz edilecek.

Bu analizlerle, 13,7 milyar yıl önce olduğu tahmin edilen Büyük Patlama’nın meydana geldiği anın hemen sonrasındaki koşullar anlaşılmaya çalışılacak.

Yıldızların ve gezegenlerin kökeni, kara enerjinin ne olduğu, evrenin yüzde 25′ini oluşturduğu sanılan kara maddenin yapısı gibi sırlara erişilmeye çalışılacak.

İskoç bilimci Peter Higgs’in 30 yılı aşkın bir süre önce ortaya attığı, maddeye kütlesini verdiği varsayılan Higgs bozonunun varlığı belirlenmeye çalışılacak.

Paralel evrenlerin olup olmadığı, Büyük Patlama’dan önce ne olduğu gibi konularda düşünce üretilmesinin yolu açılabilecek. Yıllar içerisinde çarpıştırma enerjisi 7 TeV’e kadar çıkarılacak.

Her iki yönden parçacıkların çarpışmasından ötürü 14 TeV gücünde olacak bu çarpışmaya 2013′de ulaşılması planlanıyor. Bu güçte bir çarpışma da yepyeni başka keşiflerin kapısını açacak.
cnnturk.com

Çarpıştırıcının şubat ayına kadar beklemeye alınması öncesinde yapılan çarpıştırma, 2,36 tera elektron volt gücünde gerçekleştirildi. Böylece kasım ayındaki rekor bir üst düzeye çıkarılmış oldu.

Kasım’daki çarpışmayla, CERN’in rakibi olan ABD’deki Fermi Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarının 1,96 TeV gücündeki çarpışması geçilmişti.

Çarpıştırıcı ileride kapasitesinin en üst düzeyine çıkarıldığında, parçacıkların tünellerde hızlandırılarak enerjilerinin 7 TeV’e çıkarılması ve karşılıklı olarak 14 TeV gücünde çarpıştırılması imkanı sağlayacak. Çarpışan parçacıkların dağılmasıyla çıkan atom altı parçacıklar incelenerek, maddenin yapısının anlaşılmasına çalışılıyor.

AA

Büyük Patlama ortamının oluşturulması amacıyla yürütülen yüzyılın en büyük deneyinde düşük enerjili ilk proton çifti birbiriyle çarpıştırıldı. Yaklaşık bir yıl tamir geçiren çarpıştırıcının yeniden çalıştırılmaya başlanmasından sadece üç gün sonra gerçekleşen çarpışma, deneyi yapan ve izleyen yüzlerce bilim insanı arasında heyecan yarattı.

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (European Organization for Nuclear Research – CERN) Genel Direktörü Rolf Heuer, ilk parçacık çarpışmalarının bugün öğleden sonra gözlemlenebildiğini belirterek, “Bu kadar kısa zamanda bu kadar yol almak büyük başarı” dedi.

SEVİNÇ ÇIĞLIKLARI ATILDI

Deneyin sözcülerinden Jurgen Schukraft da, “Kontrol merkezi çok kalabalıktı ve herkes ilk çarpışmalar görüldüğünde sevinç çığlıkları attı” dedi. Cern’in bir başka sözcüsü Andrei Golutvin de, gözlemledikleri parçacık çarpışmalarının yarattığı izlerin muhteşem olduğunu söyledi.

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda (Large Hadron Collider – LHC) bulunan dev dedektörlerden Atlas, ilk çarpışmayı TSİ 15:22′de kaydetti. Diğer dedektörlerden CMS çarpışma göremezken, Alice ve LHCb TSİ 19:00′dan sonra başka çarpışmalar tespit etti.

Çalışmaları ve hazırlıkları 20 seneye yakın bir süredir devam eden LHC’deki ilk çarpışmalardan dedektörlerin topladığı verilerin kapsamı ve niteliği izleyen haftalarda analiz edilecek. LHC’nin yüksek enerjili proton çarpışmasına sahne olması için henüz erken olduğu, en şiddetli çarpışmaların 2010 sonunda veya 2011 başlarında gerçekleşeceği belirtiliyor.

TIKIR TIKIR İŞLİYOR

CERN yetkilileri bir yıl aradan sonra geçen cuma yeniden çalıştırılmaya başlayan çarpıştırıcısının hızı ve işleyişinden çok memnun olduklarını da ekledi.

Geçen yıl beş gün çalıştırılan LHC’den o zaman elde edilen verilerden çok daha fazlasını sadece 1-2 saat içinde aldıklarını söyleyen hızlandırıcı direktörü Steve Meyers, arıza giderilmesi için de olsa deneye bir yıl ara vermenin faydalı olduğu yorumunu yaptı. Meyers, geçen bir yıl içinde bazı teçhizatın daha yeni olanlarıyla değiştirildiğini ve kullanılan bazı yazılımların da güncellendiğini söyledi.

KARA MADDE PARÇACIKLARI BEKLENİYOR

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, 14 ay aradan sonra tekrar çalıştırılmış ve bu denemelerin başarılı olması halinde deneyin ne zaman yapılacağı açıklanmamıştı.

Deney sırasında tünel boyunca ayrı yönlerde iki proton hüzmesi veriliyor. Bu ışın demetleri ayrı istikametlerde, ışık hızına yakın bir süratle halka şeklindeki tünelde yol alıyor. Proton ışınlarının birbiriyle büyük bir enerjiyle çarpışmasının ardından kozmosun doğasını kavramaya yarayacak yeni parçacıkların görülmesi bekleniyor.

14 milyar yıl önce evrenin doğumuna yol açtığına inanılan Büyük Patlama ortamını yaratmayı amaçlayan 10 milyar dolar değerindeki Hadron Çarpıştırıcısı, ilk geçen yıl çalıştırılmış, ancak bir ton helyumun tünele sızmasına yol açan elektrik bağlantısı arızası yüzünden sistem kapatılmıştı.

Bu ay başında da bir kuşun düşürdüğü ekmek parçası veya kırıntılarının LHC’de “küçük” bir ısınmaya yol açan bir kısa devreye neden olduğu belirtilerek, bunun üzerine sistemin kendini kapattığı açıklanmıştı.

(NTVMSNBC)

 ‘Bing Bang’ (Büyük Patlama) makinesini inşa eden Avrupa Nükleer Araştırma Kurumu (CERN) yetkilileri, hızlandırıcıdaki arızayı çözmeye çalışıyor. CERN, geçtiğimiz Eylül’de bozulan cihazı yeniden çalıştırmayı önce ilkbahara, sonra da yaza ertelemişti.

Atom çarpıştırıcısındaki büyük arızanın yanlış elektrik bağlantısından kaynaklandığı tahmin ediliyor. Arıza nedeniyle 27 kilometre uzunluğundaki yer altı tünelinde bulunan makinenin çevresindeki atom altı parçacıkları hızlandırmakta kullanılan mıknatısların 53′ü onarım veya temizlik için yeryüzüne çıkarılmıştı.

Hızlandırıcı, ilk olarak 10 Eylül’de çalıştırılmıştı. Bilim adamları, yerin 100 metre altındaki tünelde proton huzmelerini neredeyse ışık hızında çarpıştırarak ortaya çıkacağını düşündükleri parçacıkları inceleyerek madde ve kainatın başlangıç şartları hakkında daha fazla bilgi sahibi olmayı tasarlıyor.

(CİHAN)

Big Bang (Büyük Patlama) deneyinin gerçekleştirilebilmesi için geçen yaz sonu ilk defa çalıştırılan ancak 19 Eylül tarihinde meydana gelen arıza nedeniyle durdurulan çarpıştırıcıda 20 milyon sterlinlik zarar oluşmuştu.

Arızayı soruşturan ekip tarafından yayımlanan raporda, ağırlığı 1 tonu bulan helyum gazının sisteme kontrolsüz biçimde sızdığı ve makinenin süper güçlü 53 mıknatısına hasar verdiği anlaşılmıştı.

Çalışınca ne olacak?

Büyük Hadron Çarpıştırıcısıyla yapılan deney, 13,7 milyar yıl önce meydana geldiği düşünülen “Büyük Patlama”dan hemen sonraki kainatın başlangıç şartlarını oluşturarak, maddenin sır perdesini aralayabilmeyi amaçlıyor.

Türkiye’nin ekonomi ve terörle boğuştuğu bir ortamda Cumhurbaşkanı Gül’ün CERN’i ziyaret etmeyi kararlaştırmasının Türk Fizik Derneği tarafından bilim ve teknolojinin öneminin devletin en yüksek makamı ve devletin diğer organları tarafından da yeterince algılandığının göstergesi olarak kabul edildiğine işaret eden Akkuş, şunları kaydetti:

“Bu ülkemiz adına sevindirici bir gelişmedir. Sayın Cumhurbaşkanımızın bu ziyaretini en kısa zamanda gerçekleştirmesini bekliyoruz. CERN’e üye olan ülkelerin ve diğer gelişmiş ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarının CERN’ü ziyaret etmeleri ve destek vermeleri yanında Cumhurbaşkanı Gül’ün de CERN’ü ziyaret etmesinin çok anlamlı ve önemli olduğunu, ülkemize uluslararası camiada saygınlık kazandıracağını düşünmekteyiz.”

“Türkiye CERN’e üye olmalı”

Türk Fizik Derneğinin, gözlemci statüsünde olan Türkiye’nin CERN’e üye olması gerektiğini yıllardır savunduğunu, konuyu her platformda gündeme getirdiğini ve çok ciddi girişimlerde bulunduğunu anlatan Akkuş, derneğin Türkiye’nin CERN üyeliğinin gerçekleşmesi için 2 Mayıs 2005′de Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’a yazılı başvuruda bulunduğunu belirterek, şöyle devam etti:

“Başbakanlık, CERN üyeliğimiz konusundaki bu yazımızı yasal olarak görevlendirilmiş olan Türkiye Atom Enerjisi Kurumu’na (TAEK) yollayarak görüş sordu. TAEK Başkanı Okay Çakıroğlu imzalı cevabi yazıda, ülkemizin CERN’e tam üyeliğinin gerçekleşmesinin TAEK tarafından olumlu ve elzem bulunduğu belirtilmiştir. Dernek olarak bu konudaki fikirlerimizi anlatabilmek için, 19 Şubat 2008 tarihinde Cumhurbaşkanı Gül tarafından kabul edildik ve CERN üyeliği konusunda kendilerinden destek sözü aldık.”

Akkuş, Cumhurbaşkanı ile görüşmelerinin ardından 14 Nisan 2008′de Cenevre-İsviçre’de TAEK Başkanı Okay Çakıroğlu ve CERN Direktörü Robert Aymar arasında Türkiye’nin üyeliğinin ilk adımı olan işbirliği anlaşması imzalandığını anımsattı.

“İleri teknoloji üreten bir Türkiye’nin, gencecik evlatlarını yitirmesine yol açan terör belasını bertaraf edeceğine, refah seviyesi yüksek, bölgesinde süper güç ve dünyada güçlü bir ülke olacağına şüphe yoktur” diyen Akkuş, “Onun için Sayın Cumhurbaşkanımızın CERN ziyaretinin ülkemiz bilim camiası ve ülkemiz için çok önemli olduğu açıktır. Bu nedenle Cumhurbaşkanı Gül’ün CERN ziyaretini gerçekleştirmesini ve en kısa zamanda Türkiye’nin CERN’e üyelik başvurusunun yapılmasını bekliyoruz” görüşünü dile getirdi.

Akkuş, Cumhurbaşkanı’nın CERN’e yapacağı muhtemel bir ziyareti sırasında, TAEK, “Türk Hızlandırıcı Merkezi” Projesi, Türk Fizik Derneği, Balkan Fizik Birliği yetkililerinin yer aldığı bir heyetle gerçekleştirmesinin büyük bir etki yaratacağını da belirtti.

CERN’e üyeliğin maliyeti

CERN’e üyelik aidatının her ülke için aynı olmadığını belirten Akkuş, bu konuda şu bilgileri verdi:

“CERN’e üyelik aidatı her ülkenin GSYİH’nın belirli miktarına göre değişiyor. Eğer Türkiye 2007 yılında başvuru yapsaydı ödemesi gereken başvuru aidatı yıllık 15-20 milyon dolar civarında olacaktı. Ama bu miktarın ilk yıl için yüzde 90′ı Türkiye’nin bilimsel alt yapısının modernize edilmesi için kullanılacaktı.

İlk yıldan sonra ödenecek aidat da azalıyor. Bizim üniversitelerimiz, üyeliğin ardından CERN’e proje önerisi verecekler. Bu projeler kapsamında CERN yetkilileri Türkiye’ye gelerek incelemelerde bulunacaklar ve projeleri destekleyecekler. AB Çerçeve programında olduğu gibi vereceğimiz katkı payı, alt yapı ve projelerle bize geri dönecek. CERN’e üyelik aynen AB’ye üyelik gibi. Bilimsel alt yapınız inceleniyor ve kriterlere 3-4 yıl içinde uymanız gerekiyor.”

Üyelik başvurusunun yapılmasının ardından CERN Konseyinin, oy birliği ile Türkiye’nin üyeliğini kabul etmesi gerektiğini, burada siyasi birtakım kriterlerin söz konusu olduğunu anlatan Akkuş, “Onun için  Cumhurbaşkanımızın bu sürece en üst makam olarak girmesini istiyoruz. Bu nedenle üyelik başvurusunda
Cumhurbaşkanı çok kritik bir noktada” dedi.

Bazı çevrelerin CERN üyeliğine karşı olmadığını, üyelikten önce Türkiye’nin alt yapısını güçlendirmesi görüşünü savunduklarını ifade eden Akkuş, ilgililerin kararıyla TAEK’in başvuru sürecini başlatılabileceğini bildirdi.

Prof. Dr. Baki Akkuş, CERN’de gerçekleştirilen parçacık fiziği araştırmalarının, günümüzde kullanılan ve insanların yaşamını kolaylaştıran elektronik, iletişim, bilişim, malzeme, lazer fiziği, plazma fiziği, süperiletken mıknatıslar, nükleer tıp, yeni enerji kaynakları, yeni reaktör sistemlerinin geliştirilmesi, yeni elementlerin keşfi, nanobilim, savunma sanayi ve mühendisliğin çeşitli dalları gibi çok çeşitli ileri teknolojilerin üretiminin yolunu açtığını kaydetti.

İsviçre’deki Avrupa Nükleer Araştırmalar Merkezi’ndeki (CERN) araştırmaların benzerleri, Gölbaşı’nda yapılacak ‘Türk Hızlandırıcı Merkezi’nde gerçekleştirilecek. Ankara Üniversitesi Fizik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve Proje Koordinatörü Prof. Dr. Ömer Yavaş’ın verdiği bilgiye göre, Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) desteğiyle kurulacak Türk Hızlandırıcı Merkezi’nin enstitü ve laboratuvarlarının yapımı için ay sonunda ihaleye çıkılacak.
Yüksek enerjili elektron ve proton hızlandırıcıları bulunacak olan merkezde, parçacık fiziği ve nükleer fizik başta olmak üzere pek çok alanda ileri teknoloji araştırmaları yürütülmesi planlanıyor. Yavaş, fizibilite ve altyapı çalışmaları büyük ölçüde tamamlanan merkezin projesinin hayata geçme aşamasında olduğunu söyledi.
Türkiye’de bazı medikal uygulamalarda kullanılan lineer hızlandırıcılar dışında, Ar-Ge, endüstriyel ve teknolojik uygulamalarda kullanılan parçacık hızlandırıcılarının bulunmadığını anlatan Yavaş, Türkiye’nin hızlandırıcı merkezi kurma serüvenine, DPT’nin öngörüsüyle 1997’de ‘Parçacık Hızlandırıcıları: Türkiye’de Neler Yapılmalı?’ başlıklı projeyle başladığını açıkladı.

Kurulum çalışmalarına 2006’da başlanan merkezde, her biri Türkiye için ilk olacak dört büyük hızlandırıcı tesisinin planlandığını belirten Yavaş, bunları parçacık fabrikası (parçacık çarpıştırıcısı), sinkrotron ışınımı tesisi, serbest elektron lazeri tesisi, proton sinkrotronu olarak sıraladı. Boyutları ve araştırma kapasitesi açısından Türkiye’nin yer aldığı coğrafyada bir ilk olacak merkez için çalıştıklarını vurgulayan Yavaş’a göre, merkez her açıdan Türkiye’nin CERN’i anlamına geliyor.

(aa – Radikal)

CERN sözcüsü James Gillies, uzmanların, başladıktan kısa bir süre sonra işlemleri durduran hasarı tespit etmek için “Büyük Hadron Çarpıştırıcısı”na (LHC) indiğini kaydetti.

Arızalanan bölümün, mutlak sıfır noktasında iyice ısıtılması gerekeceğini, böylece tamir edilebileceğini belirten Gillies, CERN’in tamiratı yapmak için yeni parçacık hızlandırıcısını kapatmak zorunda kalacağını söyledi.

Gillies, “muazzam makinedeki iki mıknatıs arasındaki hatalı elektrik bağlantısı nedeniyle aşırı soğutulmuş helyumun sızdığını” belirtti.

Fransa-İsviçre sınırında, Cenevre yakınlarında yerin 100 metre altında 27 kilometrelik dairevi bir tünel olarak inşa edilen LHC adlı dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısı bir hafta önce çalıştırılmıştı.

LHC ile yapılan deney, 13,7 milyar yıl önce meydana geldiği düşünülen “Büyük Patlama”dan hemen sonraki kainatın başlangıç şartlarını oluşturarak, maddenin sır perdesini aralayabilmeyi amaçlıyor.