Jeoid olarak bilinen yer çekimi haritasını, Avrupa’nın uzayda seyreden Goce uydusunun gönderdiği verilere borçluyuz.

Bu uydunun özelliği, dünyadan uzaklığından ziyade yakın olması. Şu an yörüngesi dünyaya en yakın olan uydu olarak biliniyor.

Goce’nin topladığı yer çekimi verileri birçok yönden araştırmacıların işine yarayacak. Örneğin okyanuslardaki dev su kütlesinin ısıyı nasıl hareket ettirdiğinin daha iyi anlaşılmasını sağlıyor.

Norveç’de bir sempozyumda sunumu yapılan yeni harita, Avrupa Uzay Araştırmaları Merkezi’nin yerküreyi daha iyi gözlemlemek için giriştiği iddialı bir projenin parçası.

İdeal yüzey

2009 yılında fırlatılan Goce uydusu, güney ve kuzey kutupları arasında dünyadan sadece 254,9 km irtifada mekik dokuyarak hareket ediyor.

İçindeki cihazlar o kadar hassas ki, dünyanın yer çekiminde 1/10,000,000,000,000 oranında bir oynamayı dahi saptayabiliyor.

Böylelikle artık araştırmacılar, dev sıradağlardan okyanus altındaki derin çukurlara değin dünyanın değişik bölgelerinde çok ufak da olsa varolan yer çekimi farkını ölçebiliyor.

Uydunun topladığı iki aylık veriler, jeologların ‘jeoid’ olarak adlandırdığı haritaya dönüştürüldü.

Sözkonusu haritanın her bir noktasında yer çekiminin gücü 90 derecelik dikey bir açıyla kendini gösteriyor.

Goce uydusu verilerini değerlendiren heyetin başkanı Profesör Reiner Rummel, ”Varsayımsal bir yüzey” oluşturduklarını söylüyor:

Okyanuslar

”Bu yüzeyin herhangi bir noktasına bir top bıraktığınızı farzedin, olduğu yerde kalacaktır.”

Araştırmacılar, bu ideal yüzeyi belirledikten sonra, dünyanın hangi bölgelerinin ”altta’, hangilerinin ”üstte” kaldığını hesaplıyor.

Düşen elma

Dünya, hafif yassı bir küreye benzeyen elipsoid şeklinde. İzlanda ve çevresinde bu elipsoidin yaklaşık 80 metre yukarısından geçen yerçekimsel yüzey, Hint Okyanusu’nda da ise 100 metre aşağıya denk düşüyor.

Haritada kırmızı renkler ortalama yerçekimi yüzeyinin üstünde, mavi renkler ise altında kalan bölgeleri işaret ediyor.

Şayet dünyanın denizlerinde rüzgar, dalga, gel-git olayı veya akıntılar olmasaydı, bu su kütlesinin alacağı ideal şekil jeoid yüzey olacaktı.

Dolayısıyla okyanusbilimciler, yeni haritayla çok ilgililer.

Okyanusların gezegenin bir ucundan diğer ucuna ısı ve enerjiyi nasıl naklettiğini gösteren iklim modelleri oluştururken, yeni haritanın çok faydalı olacağını söylüyorlar.

Magma hareketi

Fakat yerçekimi haritasının daha birçok kullanım sahası da var. Örneğin mühendisler, boru hatlarındaki bir sıvının doğal olarak hangi istikamette ilerlemek isteyeceğini ölçmek için, jeoid hesabına başvurabilecek.

Yanardağların altındaki magmanın faaliyete geçmesinin yerçekiminde ufak oynamalara sebep olabildiği biliniyor.

Uzmanlar, yer çekimindeki farklılıkları gösteren verilerin, yanardağ patlamalarına ve depremlere maruz kalan bölgelerde yerin altındaki faaliyeti daha iyi anlamamıza yardımcı olacağını söylüyor.

Kaynak: cnnturk

ABD, Kaliforniya’da bulunan Lawrance Livermore Ulusal Laboratuarı’nda çok önemli bir deney üzerinde çalışılıyor. Bilim adamlarının deneyle hedeflediği şey, güneşin ürettiği enerjinin bir benzerini oluşturmak.

Füzyon adı verilen bu yöntemi, yüzden fazla lazeri bir noktada toplayarak oluşturmaya çalışan bilim adamları bunun için özel bir düzenek oluşturdular.

National Ignition Facility (NIF) adı verilen merkezde gerçekleştirilecek deneyde 1500 metre uzaklıktan gönderilecek olan 192 adet lazer ışını tek bir noktada toplanacak.

NIF’de yapılacak olan deneyde, lazerler saniyenin 20 milyarda biri kadar bir süre içerisinde 500 trilyon Watt’lık bir güç üretecekler. Bu tüm dünyada aynı süre içinde üretilenden 500 kat daha fazla. 152 adet lazerin odak noktası işte bu kürenin içi olacak. Yukarıda görülen metal küre aslının küçük bir kopyası.

Lawrance Livermore Ulusal Laboratuarı’nındaki National Ignition Facility’nin şeması. Lazerler iki hattan hedef noktasına gönderilecek. Bilim adamlarının kontrol odası ise orta kısımda bulunuyor.

NIF’te yer alan iki adet lazer hattından birinin görüntüsü. Sistem saniyenin 5 milyarda birinde bir süre içerisinde 0,000000001 Joule enerjiye sahip olan lazeri 4 milyar Joule’e çıkaracak.

NIF’deki gerçek hedef noktası. 192 adet lazer bu noktada bir araya gelecek. Hedef noktasının boyutları teknisyenlerin içinde rahatça çalışabileceği kadar geniş.

Lazerleri yönlendirmek ve kırmak için kullanılan potasyum dihidrojen fosfat kristallerinden biri. Sistemde bunlardan 600 adet kullanılacak. Ana lazer ilk önce 192 parçaya ayrılacak ve sonra hedef noktasında tekrar bir araya gelecek.

NIF’deki kontrol odası. Deneyin tüm detayları buradan takip edilecek.

Kontrol odasından enteresan bir detay. Deney sırasında istenmeyen bir olay olduğunda her şeyi bir anda kapatmak için her masada birer kırmızı düğme yer alıyor.

Hedef noktasının içerisinde bu küçük yakıt hücreleri yer alıyor. Bu hücreler lazerlerin bir araya gelmesi ile birlikte harekete geçiyorlar.

Tesisin ve lazer hatlarının büyüklüğünü anlamak için sol tarafta yer alan iki teknisyenin boyuna bakın.
shiftdelete.net

Cenevre’deki Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nden (CERN) yapılan açıklamada, evrende atomları oluşturanların (elektronlar, protonlar, nötronlar) her birinden bir milyar kat fazla olan nötrinoların, madde ile etkileşime pek az giren ancak içinden geçip gidebilen temel parçacıklar olduğu ve tespit edilmesinin çok zor olduğu belirtildi.

İtalya’nın başkenti Roma yakınlarındaki Gran Sasso Laboratuvarı’nda gözlenen hayalet parçacık, Nobel ödüllü Amerikalı bilim adamı Ray Davies’in Güneş’ten Dünya’ya gelmeyi başaran nötrinoların modellerde hesaplanandan çok daha az olduğunu keşfetmesinden bu yana, yolda bu nötrinolara ne olduğunu merak eden fizikçilerin büyük ilgisini çekiyor.

Şimdiye kadar ilk kez yapılan gözlem için CERN’ün parçacık hızlandırıcıları, üç yılı aşkın süredir muon tipinde milyarlarca kez milyarlarca nötrino üretti.

Bu arada, CERN, İsviçre’nin Cenevre kentindeki dünyanın en güçlü parçacık hızlandırıcısı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın (BHÇ), dev makinayı bir süredir etkileyen genel elektrik kesintisinin ardından bugün normale döndüğünü bildirdi.
veteknoloji.com

Amatör ve profesyonel astronomları bir araya getiren The Planetary Society’nin belirttiğine göre, biri kuzey yarı kürede diğeri güney yarı kürede olmak üzere iki koyu renk kuşağı bulunan Jüpiter’in amatör astronomlar tarafından çekilen son fotoğraflarında güneydeki Ekvatoryal Kuşağının ortadan kaybolduğu görüldü.

Jüpiter’in güney yarı küredeki kuşağının, dev gezegen yörüngesinde Güneş’in arkasına geçmeden önce geçen yılın sonunda var olduğunu belirten bilim adamları, bundan üç ay sonra kuşağın yok olduğunu kaydettiler.

Bu garip olayı ilk fark edenlerden “Astro_Bob” diye bilinen gazeteci ve amatör astronom Bob King, Jüpiter’in tek bir kuşakla, sanki Satürn’ün halkasız olması gibi tuhaf göründüğünü söyledi.

Bu alışılmadık durum daha önce de gözlenmişti. Jüpiter her 10 veya 15 yılda bir kuşaklarından birini kaybediyor ya da yeniden ortaya çıkarıyor ve bu durum bilim adamları için hala bir gizem olarak kalmaya devam ediyor.

Kütlesi Dünya’nın 316 katı, hacmi 1500 misli olan ve Dünya’dan 800 milyon km uzaktaki, Güneş Sistemi’nin en büyük gezegeni gaz ve sıvı devi Jüpiter’in yüzeyi yoğun kırmızı, kahverengi, sarı ve beyaz renkli bulutlardan oluşuyor ve açık renkli yerlere bölge, koyu renkli yerlere de kuşak adı veriliyor.

Değişik yükseklikteki kimyasallardan oluşan bu bulutlar içinde en yüksekteki beyaz bulutlar, donmuş amonyak kristallerinden oluşan bölgelerde yer alıyor. Koyu renkli alçak irtifalardaki bulutlar da sülfür ve fosfor bulunan kimyasallardan oluşuyor. Bulutlar, Jüpiter’in hızlı dönüşünden ötürü saatte 500 km hıza ulaşan rüzgarlar nedeniyle kuşakların içinde doğru sürükleniyor.

Jüpiter’in Ay kadar büyük uydusu Europa, evrende bugüne dek saptanmış, Dünya’ya en çok benzeyen gök cismi.

AA

Yüzyılın en büyük deneyi olarak kabul edilen ve Büyük Patlama ortamının oluşturulacağı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda, madde ile antimadde arasındaki etkileşimin doğasını gün ışığına çıkarması umulan deneyde, ilk alt zerrecik tespit edildi. Avrupa Nükleer Araştırma Merkezinin (CERN) Cenevre kentinde İsviçre ile Fransa sınırının altında bulunan dev atom çarpıştırıcısındaki deneyde parçacığa bilim adamları “güzellik” ya da “alt zerrecik” adını veriyor. CERN’den fizikçi Christine Sutton, deneyde en çok ölçümünü yapmak istedikleri “parçacık dilek listesinin” başında yer alan bu “güzellik zerreciğini” tespit etmelerinin , maddi ile antimadde arasındaki etkileşim veya yeni parçacıklar keşfetme yolunda önemli bir adım olduğunu söyledi.

Bunun üretim yolunda ilk adım olduğunu söyleyen İngiliz araştırmacı, “Bildiğiniz ve sevdiğiniz parçacıkları keşfedebilmek deneyin nasıl yürüdüğünü göstermesi açısında önemli” diye konuştu. Alt zerrecikler ilk kez 1977′de keşfedilmişti.

“Güzellik zerreciği” ya da “alt zerreciğin” tipinin “B ” olduğunu belirten bilim adamları, bu parçacığı bulmak için 10 milyon kez yapılan proton çarpışmalarında toplanan verilerin değerlendirildiğini kaydettiler. CERN’deki Atlas deneyinde “W parçacığı” adı verilen ilk atom altı parçacıkların da ölçümü yapıldı. İlk W parçacıklarının 1 Nisanda tespit edildiği belirtildi. B alt zerrecikleri gibi W parçacıkları da fiziğin standart modelinin bir bölümü olarak önceden biliniyordu. Araştırmacılar, temel parçacıklar arasındaki etkileşimleri açıklamaya çalışıyorlar. W parçacıkları ilk kez CERN’de Carlo Rubbia ve Simon van der Meer adlı fizikçiler tarafından gözlenmişti .

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda yaklaşık iki hafta önce 10 milyon kez atom altı parçacık çarpışması yapılmıştı. 27 kilometrelik oval tünelde hızlandırılarak, bugüne kadarki rekor düzeyde, 7 TeV enerjiyle, ışık hızına yakın bir hızla yol alırken çarpıştırılan parçacıkların parçalanma anlarının kayda alınmasında da aşama kaydedilmişti. Önceki deneylerde çarpışma anları saniyede 50 milyon kez görüntülenirken, deneyin bu aşamasında bu sayı, saniyede 100 milyon keze yükseltilmişti. Deneyin 2013 yılında 14 TeV enerjiyle yapılması öngörülüyor.

12-13 Nisan tarihlerinde gerçekleşen patlamada çekilen görüntüleri birleştirilerek video haline dödüştürüldü.

Videoda alev topu haline gelen Güneş’in yüzeyindeki patlama net şekilde görüntülendi.

NASA yeni görüntülerin bugüne kadar elde ettikleri görüntülerden “çok daha etkileyici” olduğunu açıkladı.

Teksaslı milyarder George Mitchell’ın 35 milyon dolarlık bağışıyla iki yeni fizik binası inşa edilen üniversiteyi astrofizik alanında dünya lideri yapmak isteyen 68 yaşındaki Hawking, kara delikler konusunda bir de konuşma yaptı.

Hawking, kara delikler konusunda fikirlerinin yıllar içinde değiştiğini belirtti ve 3200 kişiye şunları söyledi: “Vereceğim bu dersin mesajı, kara deliklerin bir zamanlar düşündüğümüz gibi ‘ebedi hapishaneler’ olmadığı. Eğer kendinizi bir kara deliğin içinde hissediyorsanız, pes etmeyin. Bir çıkış yolu vardır.”

Cenevre’deki Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN), yerin 100 metre altındaki 27 kilometrelik oval tünelde iki proton huzmesi 3,5 Tera elektron volt (3,5 trilyon elektron volt- TeV) enerjiyle, ışık hızına (saniyede 300 bin kilometre) çok yakın bir hızla çarpıştırıldı.

İsviçre-Fransa sınırındaki CERN’in kontrol odasındaki bilim adamları, ilk çarpışmaları alkışlarla karşıladı.

Açığa çıkan enerji, bugüne kadar Avrupa ve ABD’deki çarpıştırıcılarda kaydedilen en yüksek enerji düzeyi oldu.

CERN sözcüsü, bilim adamı Paola Catapano, “Bu yeni bir çağın başlangıcıdır” dedi.

Bilim adamları, “büyük patlama” deneyinde, evrenin doğasını kavramaya yarayacak yeni parçacıklar görmeyi umuyor.

Çarpışmada, temel element parçacıkları, atom çekirdeklerini oluşturmak için birleşmeye başlamadan önce meydana gelen “büyük patlama” anındaki koşulların oluşturulması öngörülüyordu.

Bilimsel keşifler için beklemek gerekecek

Avrupa Nükleer Araştırma Teşkilatı (CERN) Genel Direktörü Rolf-Dieter Heuer, deneyden ancak aylar sonra bilimsel keşiflerin yapılabileceğini söyledi.

Bilgisayarların, çarpışmalar sonucu ortaya çıkan muazzam miktardaki veriyi çözümlemek zorunda kalacak olmalarını gecikmenin nedenleri arasında sayan Heuer, araştırmacıların, 2010 yılının sonunda bilim adamlarının evrenin yüzde 26′sını oluşturduğuna inandıkları karanlık madde hakkında keşifler yapacaklarını ümit ettiklerini belirtti.

Bilim adamları, uzak galaksilerdeki ışık bükülmesi ve olduğu varsayılan kayıp kütleyi açıklamak amacıyla kuramsallaştırılan karanlık maddenin, galaksilerin daha hızlı dönmesini sağladığına inanıyor.

Ancak yüzde 4′ü görünebilir maddeden oluşan evrenin geriye kalan yüzde 70′lik kısmını oluşturan “karanlık enerji” adı verilen farklı bir oluşumun ise uzay ve zaman arasında eşit olarak dağılmış boşlukla ilişkili olduğu düşünülüyor.

Karanlık enerjinin evrenin genişlemesini hızlandırdığına inandıklarını ifade eden bilim adamları, CERN çarpıştırıcısıyla yapılacak deneyin uzay ve zamandaki gizli boyutlara da ışık tutacağı, bu alanda da yeni keşifler yapılmasına imkan sağlayabileceği görüşünü dile getiriyor.

Ne amaçlanıyor?

Proton huzmelerinin çarpıştırılacağı deneyde, “Büyük Patlama” ile ortaya çıkan evrendeki madde yapısının daha iyi anlaşılması amaçlanıyor.

Parçacıkların çarpıştırılması sonucundaki parçalanmayla ortaya çıkacak alt parçacıkların neler olduğu belirlenmeye çalışılacak, teorik düzeyde açıklaması yapılmış olan parçacıkların veya önerme düzeyindeki mikro güçlerin varlığı tespit edilmeye çalışılacak.

Proton huzmeleri, Cenevre’de, İsviçre-Fransa sınırında bulunan, 27 kilometrelik oval tünelde her iki yöne doğru harekete geçirilerek hızlandırılacak ve çarpıştırılacak.

Bu proton parçacıkları, karşı yönlerden birbirlerine doğru 3,5 Tera elektron volt (3,5 trilyon elektron volt- TeV) enerjiyle çarpıştırılacaklar. Protonlar birbirlerine çarptıklarında, ışık hızına yakın bir hıza ulaşmış olacaklar.

Bu enerji, bugüne kadar Avrupa ve ABD’deki çarpıştırıcılarda kaydedilen en yüksek enerji düzeyi olacak. Çarpışmanın şiddetinin artırılmasıyla, çarpışma sonucundaki parçalanmalarla ortaya çıkan, daha önce gözlemlenememiş yeni alt parçacıkların gözlemlenmesi bekleniyor.

“Yeni bir keşif dönemini açıyoruz”

Bu da, evrenin ortaya çıktığı “Büyük Patlama- Big Bang” anının bir küçük modelinin yapılması anlamına geliyor. CERN Genel Müdürü Rolf-Dieter Heuer, yaptığı açıklamada, “Yeni Fiziğin kapılarını, insanlık tarihindeki yeni bir keşifler dönemini açıyoruz” dedi.

Parçacıklar birbirlerine çarptığında her bir çarpışmanın yarattığı mini patlamalar, dünyanın dört bir yanındaki binlerce bilimci tarafından zaman içerisinde incelenerek analiz edilecek.

Bu analizlerle, 13,7 milyar yıl önce olduğu tahmin edilen Büyük Patlama’nın meydana geldiği anın hemen sonrasındaki koşullar anlaşılmaya çalışılacak.

Yıldızların ve gezegenlerin kökeni, kara enerjinin ne olduğu, evrenin yüzde 25′ini oluşturduğu sanılan kara maddenin yapısı gibi sırlara erişilmeye çalışılacak.

İskoç bilimci Peter Higgs’in 30 yılı aşkın bir süre önce ortaya attığı, maddeye kütlesini verdiği varsayılan Higgs bozonunun varlığı belirlenmeye çalışılacak.

Paralel evrenlerin olup olmadığı, Büyük Patlama’dan önce ne olduğu gibi konularda düşünce üretilmesinin yolu açılabilecek. Yıllar içerisinde çarpıştırma enerjisi 7 TeV’e kadar çıkarılacak.

Her iki yönden parçacıkların çarpışmasından ötürü 14 TeV gücünde olacak bu çarpışmaya 2013′de ulaşılması planlanıyor. Bu güçte bir çarpışma da yepyeni başka keşiflerin kapısını açacak.
cnnturk.com

Science dergisinde yayımlanan araştırmayı yürüten ekibin başında bulunan, Karlsruhe Teknoloji Enstitüsünden Tolga Ergin, dönüşüm optiği kullanılarak görünmezliği sağladıklarını belirtti.

Bu teknolojiyle, ışığın yayılımı yönlendirilebiliyor, kontrol altında tutulabiliyor.

Ergin ve meslektaşları, fotonik kristaller kullanarak bir görünmezlik perdesi elde etti.

Bu perdeyle, altın bir yüzey üzerindeki küçük bir yumruyu görünmez hale getirmeyi başardılar.

Bu perde, özel merceklerden oluşuyor. Perde ile, yumrudan çıkan ve görünürlüğünü sağlayan ışık demetleri yönlendirilerek cisim gizleniyor.

Bu işlem, bir cismi halıyla örtüp gözden uzak hale getirmeye ve sonra halıyı da görünmez yapmaya benziyor. Buradaki mercek sistemi ile oluşturulan perde, cismi örten ancak görünmeyen halı gibi davranıyor.

Ergin, Reuters’a telefonla yaptığı açıklamada, “Elde ettiğimiz sonuçlar oldukça heyecan verici, çünkü insanoğlu her zaman görünmezlik istemiş veya görünmezlik pelerinine sahip olmayı düşlemiştir. Bizim çalışmamız, bunun mümkün olabileceğine dair ilk ipucunu sağladı. Bu tekniğin işe yaradığını gösterdi” dedi.

Ergin, bir insan veya bir arabanın, uyguladıkları bu teknikle görünmez hale getirilmesi için uzun yıllar daha çalışılması gerektiğini de belirtti.

Dönüşüm optiği alanında geçmişte çeşitli teknikler önerildiğini, bunlar arasında, ışın demeti yoğunlaştırıcı, ışın demeti yönlendirici gibi tekniklerin yer aldığını, ayrıca her yönden gelen ışınları bir noktada toplayacak antenler ve daha nice teknikler önerildiğini belirten Ergin, “Geleceğin neler getireceğini henüz bilmiyoruz. Ama bu alanda olasılıklar ve imkanlar oldukça geniş” diye konuştu.

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’ ndan bilim adamları teorik olarak beklenenden daha fazla parçacık ortaya çıktığını bildirdiler. Bilim adamları bu olayın fazla bir soru yaratmayacağını açıkladılar. Çarpışan parçacıklardan ortaya çıkan atom altı parçacıklar incelenerek maddenin oluşumu ve yapısı anlaşılmaya çalışılıyor.