Çevresinde “Türk Einstein’ı” olarak tanınan Can, Güneş patlamalarının 2012-2014 senelerinde yoğunlaşacağı ve soğumaya yol açacağının NASA ve Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’ndeki (MIT) uzmanlarca öngörüldüğünü ve çok sayıda yayın yapıldığını belirtiyor. Can, son yılların en büyük Güneş patlamasından sonra gelişen olayları şöyle anlatıyor: “Bu patlamadan sonra yüksek enerjili parçacıklar ve manyetik alanlar dünyaya geldi. Mutlak soğukluğa yakın iyonosfer tabakası aşırı ısındı. Hem ısınma hem de fiziki etki sebebiyle soğuk iyonosfer uzaya doğru değil de ters istikamete çökme yaptı. Alt katmanları iteledi. İyonosfer soğukluğu bir ölçüye kadar azalarak aşağıya yaklaştı. Tabakaları hızla soğuttu. Bu arada da atmosferin iç yapısında CO2 yoğunluğundan dolayı buharlaşma doğal olarak olması gerekene göre fazla idi.” Soğukla buharın karşılaşması durumunda hortum, tayfun ve kar yağışı gibi çok şiddetli atmosferik olaylar oluştuğuna işaret eden Can, “Nükleer patlamalardan sonra da kış şartları oluşur. Çünkü milyonlarca derecelik ısı yükselerek yukarıdaki hava katmanları ile yer değiştirir. Soğuk yere iner.” dedi.

Mini buzul çağı geliyor!

Şükran Can, 2014′ten sonra 10 yıl civarında sürecek mini buzul çağı yaşanacağını da tahmin ediyor. Güneş’in 2014′e kadar sürecek patlamaların ardından yorulacağını ve 10 sene sürmesi beklenen uykuya yatacağını aktaran Can, “Yeteri kadar ısınmayacağız. Dünyanın termostatı gibi olan Gulf Stream sıcak su akıntısı da durma noktasına geldi. Buzullar ABD ve Asya’yı kaplayabilir.” diye konuşuyor. Ekvator’a yakın ülkelerin şanslı olacağına değinen Can, “Belki bu noktada bugün şikâyet ettiğimiz sera gazları aşırı soğumayı önleyerek insan hayatı için olumlu bir işlev görebilir.” diyor.

Necat Taşdelen: necattasdelen@ttmail.com

TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY) tarafından, DPT tarafından sağlanan kaynakla Türkiye’de tasarlanarak üretilen, Türkiye’nin ilk yerli yer gözlem uydusu ve Türkiye’de bugüne kadar üretilen en büyük uydu olan RASAT, Yasny Fırlatma Üssü’nden verilen bilgiye göre 17 Ağustos 2011 günü uzaya gönderilecek.

TÜBİTAK yetkililerinden edinilen bilgilere göre, RASAT 15 Haziran 2011 tarihinde Rusya Federasyonu’nun Kazakistan sınırındaki Yasny Fırlatma Üssü’ne gönderildi. Üstteki testleri tamamlanan RASAT, yarın uzaya gönderilecek. RASAT’ın tasarım, üretim ve test aşamalarının tamamı Türk mühendisler ve teknisyenler tarafından, hiç bir yabancı ortak ya da danışman kullanılmadan, Ankara’da TÜBİTAK UZAY Tesislerinde gerçekleştirildi.

Biri güneşin önünde, diğeri arkasında yörüngeye giren uzay araçları sayesinde güneşin yüzey hareketlerini eksiksiz bir şekilde incelenebilecek.

Güneş yüzeyindeki dev patlamaları, tsunami ve manyetik hareketleri izleyen uzay araçları ile tarihte ilk kez güneşin tüm aktiviteleri üç boyutlu olarak izlenebilecek.
haber7.com

Evren’in oluşumunun aydınlatılmasında yeni bir ışık olarak değerlendirilen keşfi yapan astronomlar, bir cüce galakside bu büyüklükte bir kara delik bulmanın sıradışı olduğunu belirterek, keşfin kendilerine kara deliklerin galaksiden önce oluştuğunu düşündürdüğüne işaret ettiler.

Çalışmanın eş başkanı Virginia Üniversitesi Astrofizik bölümünden Amy Reines, “Keşif, kara deliklerin gelişiminin galaksinin çekirdeğinin oluşumundan önce meydana geldiği yönündeki teoriyi desteklemekte” dedi.

İngiliz bilim dergisi Nature’un internet sitesinde de yayımlanan araştırmada, keşfedilen ve “Henize 2-10″ adı verilen genç galaksinin, Dünya’dan 30 milyon ışık yılı (bir ışık yılı 9,46 trilyon kilometre) uzakta bulunuyor.

Güneş’in yüz milyonlarca katı büyüklüğünde kara delikler, Samanyolu gibi birçok büyük galaksinin merkezinde yer alıyor.

Yaşı 13,7 milyar olarak hesaplanan bugünkü evrende, galaksinin kütlesi ile ortasında bulunan kara deliğin kütlesi arasında sabit bir oran bulunuyor.

Bu tip galaksilerin kütlesi, merkezlerindeki kara deliklerin kütlesinin bin katı civarında oluyor. Bu bağlantı, astronomları kara delikler ve galaksilerin karşılıklı gelişiminin birbirlerine sıkı sıkıya bağlı olduğunu düşündürüyor.

Uluslararası bir astronom ekibi, iki yıl önce bu oranı uygulayarak, genç galaksilerdeki kara deliklerin, evrenin oluşumunun başında daha büyük kütleleri bulunduğunu keşfetmişlerdi.

Amy Reines, bunun kara deliklerin kendilerini çevreleyen galaksilerden önce oluştuklarını gösterdiğini belirterek, bu durumun Henize 2-10′un keşfiyle de teyit edilmiş gibi göründüğünü kaydetti.

Araştırmanın diğer eş başkanı Virginia Üniversitesi Astronomi Profesörü Kelsey Johnson, “Bu galaksi muhtemelen evrenin başlangıcındaki galaksilere benziyor. Bu aşamada galaksiler tam oluşmaya başlıyor ve sıklıkla birbirleriyle çarpışıyorlardı” dedi.
cnnturk.com

Parçalı güneş tutulması İsveç’in kuzeyi başta olmak üzere Avrupa, Kuzey Afrika, Ortadoğu ve Orta Asya’dan görülebilecek.

Ayın yarı gölgesi dünya yüzeyine ilk olarak Cezayir’in kuzeyinden değecek (TSİ 08.40), daha sonra doğuya doğru hareket edecek. Parçalı güneş tutulması, Türkiye’den de gözlemlenebilecek.

2011′de 4 parçalı güneş tutulması ve 2 tam ay tutulması bekleniyor.

Son güneş tutulması Güney Pasifik’te 11 Temmuz 2010′da meydana geldi. Bir sonraki güneş tutulmasının ise 13 Kasım 2012′de olması bekleniyor.

Gündönümünün bir ay tutulması ile aynı güne denk gelmesinin 456 yıldır ilk kez olacağı belirtildi.

Kanada Kraliyet Astronomi Topluluğu’ndan Gary Boyle tam ay tutulmasının, hava şartlarının uygun olması halinde Kanada’dan görülebileceğini söyledi. Ottawa Carleton Üniversitesi Astronomi uzmanlarından Prof. Robert Dick ise, gece bile olsa ay tutulmasının göze zarar vermeyecek dürbün ya da teleskoplarla izlenmesini salık verdi.

NASA’dan yapılan açıklamada ise, “kayıtlarımıza göre en son 1554 yılında gerçekleşen bu tarihi çakışma, 456 yıl sonra tekrar cereyan edecek. Tam tutulma sırasında Ay, bakır kırmızısı rengini alacak” denildi. 21 Aralık Salı günü Kanada saatiyle sabaha karşı 01.33′de başlayacak olan tam ay tutulması 02.41′de sona erecek.

AA

Java programı ile çalışan ve ESA/NASA Helioviewer Projesi’nin bir parçası olan JHelioviewer, keşfetmek isteyen herkese Güneş’in son 15 yılda çekilen tüm görüntülerini ücretsiz izleme imkanı sunuyor.

Bu dev kütüphaneye, NASA’nın uzay programı SOHO’dan bir milyondan fazla görüntünün yanı sıra yine NASA’nın kısa süre önce hizmete giren Solar Dynamic Observatory (SDO) gözlem aracından her gün yeni görüntüler ekleniyor.

JHelioviewer programı “http://jhelioviewer.org/” adresinden indirilebilir.

NASA’nın yılın başında uzaya gönderdiği yeni Güneş uydusu SDO hava tahmincilerine de büyük kolaylık sağlayacak.

Güneş’in çalkantılı yüzeyini ve şiddetli içini daha iyi anlamaya olanak sağlayacak yeni uydu, Güneş’in her 12 saniyede bir görüntüsünü Dünya’ya geçiyor.

Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Güneş’in yüzeyinde 6 Aralık’ta gerçekleşen devasa patlamayı görüntüledi. NASA’ya bağlı Solar Dynamics Observatory (Güneş Dinamikleri Gözlemevi)’nin yakaladığı görüntü, alevden dev bir yılana benzetiliyor.

Patlama nedeniyle açığa çıkan alevin 700 bin kilometre boyunca uzandığı, bunun da Dünya ve Ay arasındaki mesafenin yaklaşık iki katı olduğu açıklandı.

Güneş’in güneydoğu bölümünde ‘kırbaç’ misali uzanan alev, yıldızın 5 bin 500 derece sıcaklıktaki yüzeyinden yükselen yoğun, manyetik gazlardan oluşuyor. Soğuk durumdaki plazma, sıcak ve iyonize gazlardan meydana gelen taç kısmına doğru ilerliyor ve bazen birkaç ay boyunca asılı kalan bu devasa kavisleri meydana getiriyor. Ancak bilim adamları, son patlama nedeniyle açığa çıkan alevin uzun süre asılı kalmayacağını bildirdi.

DAHA ÖNCE 600 BİN KİLOMETRELİK ALEV GÖRÜLMÜŞTÜ

Bu patlamaların Dünya’ya doğru yolladığı iki tip elektrik yüklü parçacık dalgası nedeniyle kutuplardaki ışıklar meydana geliyor. Son patlamanın da aynı etkiye yol açıp açmayacağı bilinmiyor.

Güneş, uzun süren sessizliğinin ardından 11 yıllık döngüsünün ortalarına doğru yeniden aktif konuma geçmişti. Bundan önceki en büyük patlama 16 Kasım’da gerçekleşmiş, yaklaşık 600 bin kilometre uzunluğunda bir alev tespit edilmişti.
Güneş patlamasının videosu için tıklayınız.
CİHAN

Bugüne kadar galaksimizde 500 kadar gezegen keşfedilmişti ancak bunun Samanyolu dışında doğmuş, keşfedilen ilk gezegen olduğu belirtiliyor.

Jüpiter’den en az yüzde 25, Yerküre’den de 400 kat daha ağır olan gazdan oluşan gezegenin, daha sonra Samanyolu tarafından yutulan cüce bir galaksideki bir yıldızın yörüngesinde bulunduğu belirtildi.

HIP 13044b adı verilen, hidrojen ve helyumdan oluşan gezegenin, Dünya’dan 2 bin ışık yılı uzaktaki Helmi akımı olarak adlandırılan bir grup yıldızın ait olduğu güneş sisteminde yer aldığı kaydedildi. Gezegenin, sönmeye yüz tutmuş bir güneşin etrafında döndüğü belirlendi.

6 ila 9 milyar yıl önce, “galaktik yamyamlık” olarak adlandırılan bir olay neticesinde, Helmi’nin Samanyolu ile birleştiği veya onun tarafından yutulduğu, şu anda Samanyolu’nun Fornax olarak adlandırılan güney takımyıldızında bulunduğu belirtiliyor.

Heidelberg’deki Max-Planck Astronomi Enstitüsü’nden Rainer Klemen, bu keşfin çok heyecan verici olduğunu söyledi.

Şili’deki bir teleskopla keşfedilen gezegenle ilgili bulgular Science Express dergisinde yayımlandı.

AA